Hoe werkt etherische olie?
Zowel in Egypte als in China zijn manuscripten terug gevonden waaruit blijkt dat aromatische planten duizenden jaren geleden al gebruikt werden om hun geneeskrachtige werking. Inmiddels is er ook het nodige wetenschappelijk onderzoek gedaan, waaruit blijkt dat etherische oliën diverse lichaamsprocessen effectief kunnen beïnvloeden. Je kunt hierbij denken aan de bloedsomloop, de spijsvertering, het hormonale stelsel, het immuunsysteem, spieren en botten, het zenuwstelsel, het ademhalingsstelsel, de huid, onze emoties en ons lange termijn geheugen.
De werking van etherische olie op fysiek niveau
Etherische olie bestaat uit vluchtige aromatische verbindingen die terpenen worden genoemd. De moleculen van deze natuurlijke chemische stoffen zijn relatief klein en in vet oplosbaar. Een groot deel kan daardoor gemakkelijk en snel in de huid trekken en in de bloedbaan opgenomen worden. De oplosbaarheid in vet zorgt er bovendien voor dat terpenen door alle celwanden van onze lichaamscellen heen kunnen gaan. Op fysiek niveau zijn etherische oliën dus werkzaam doordat de werkzame bestanddelen door onze huid en in onze cellen opgenomen kunnen worden. Eenmaal in de cel worden ze net zo afgebroken als alle andere voedingsstoffen.
De werkzame bestanddelen in etherische oliën kunnen de delen van ons lichaam die we er mee willen behandelen op drie manieren bereiken. Door een etherische olie op een bepaalde plek op ons lichaam te smeren, zullen de werkzame bestanddelen op de huid, spieren, botten en organen in de buurt van die plek werkzaam zijn. Wanneer we etherische olie innemen, kunnen de werkzame bestanddelen werkzaam zijn in ons spijsverteringsstelsel. In beide gevallen zal een deel van de werkzame stoffen ook in de bloedbaan opgenomen worden en op die manier over de rest van het lichaam verspreid worden.
Sommige etherische oliën kunnen de bloed-hersenbarriere passeren
De bloed-hersenbarriere is het filtermechanisme tussen het circulerende bloed en de hersenen dat er voor zorgt dat bepaalde schadelijke substanties niet bij het hersenweefsel en hersenvocht kunnen komen. Er wordt vaak gedacht dat alle kleine moleculen deze barriere kunnen doorbreken, maar dat is niet zo. Maarliefst 98% van de gangbare kleine molecuul-geneesmiddelen is daar niet toe in staat. Aromatische verbindingen die bekend staan als sesquiterpenen en veel voorkomen in frankincense- en sandelhout-olie, staan erom bekend dat ze de bloed-hersenbarriere wel kunnen passeren. Dat vermogen is essentieel voor de behandeling van hersenaandoeningen en -storingen.
Etherische oliën zijn zeer sterke anti-oxidanten
Anti-oxidanten neutraliseren of onderdrukken vrije radicalen. Vrije radicalen zijn atomen met tenminste één ongepaard elektron en worden tijdens de stofwisseling door het lichaam op natuurlijke wijze aangemaakt. Het lichaam gebruikt deze vrije radicalen om belangrijke regulerende functies uit te voeren. Vrije radicalen kunnen echter ook ontstaan als gevolg van milieufactoren als vervuiling, straling en sigarettenrook. In deze situaties zijn er meer vrije radicalen dan lichaamseigen natuurlijke antioxidanten en kunnen ze de beschadiging en het afsterven van cellen veroorzaken. Deze onevenwichtigheid tussen vrije radicalen en antioxidanten wordt oxidatieve stress genoemd. Oxidatieve stress leidt onder andere tot schade aan eiwitten, DNA en weefsel en stimuleert een aantal menselijke ziektes.
Het is aangetoond dat etherische oliën, omega-3-vetzuren uit visolie en bepaalde vitamines fungeren als remmers van de vorming van vrije radicalen en kunnen helpen de oxidatieve stress en de productie van schadelijke vrije radicalen te verminderen. Zo helpen ze het lichaam ziekten en schade te voorkomen.
De geur van etherische olie beïnvloed onze emoties en geheugen
Het gebied in onze hersenen waarmee we ruiken (de bulbus olfactorius of reukkolf) is via het laterale reukkanaal direct verbonden met de amygdala. Dat is het deel van onze hersenen dat verantwoordelijk is voor het opslaan en laten gaan van emotionele trauma’s. Doordat de reukzin zo dicht bij het emotionele hersengebied ligt, is het ruiken van een etherische olie één van de krachtigste manieren om onze emoties te beinvloeden. Bovendien kunnen etherische oliën ook de andere lichaams-systemen die bij onze emoties betrokken zijn, zoals het hormonale stelsel, het autonome zenuwstelsel en het immuunsysteem, beinvloeden.
Verschillende etherische oliën hebben een verschillende werking
Verschillende planten produceren verschillende soorten etherische olie. Dat wil zegen dat de chemische samenstelling van de olie per plantensoort varieert. Door de verschillen in chemische samenstelling, varieert ook de werking van verschillende etherische oliën. Zo is oregano-olie bijvoorbeeld sterk anti-bacterieel, sandelhout-olie sterk slijmoplossend, lavendel-olie werkzaam als anti-depressivum, melaleuca-olie sterk schimmelwerend en copaiba-olie sterk ontstekingsremmend. Etherische oliën kunnen ook bestanddelen bevatten die immuun-stimulerend, pijnstillend, anti-viraal, krampstillend, antiseptisch en antimicrobieel, anti-parasitair of anti-reumatisch zijn.
Enkelvoudige etherische oliën hebben meestal meerdere gezondheidsbevorderende eigenschappen
Enkelvoudige etherische oliën bestaan meestal uit een complex van meerdere vluchtige aromatische verbindingen. Hierdoor hebben bijna alle etherische oliën ook meerdere gezondheidsbevorderende eigenschappen. Zo is melaleuca-olie bijvoorbeeld niet alleen sterk schimmelwerend, maar ook sterk anti-bacterieel en anti-viraal. En oregano-olie is niet alleen sterk anti-bacterieel, maar ook sterk schimmel-werend, anti-infectieus en anti-parasitair.
Etherische oliën zijn breed inzetbaar
Moderne geneesmiddelen bevatten meestal maar één werkzaam bestanddeel. Ze worden meestal ook maar voor een enkele aandoening ontwikkeld en gebruikt. Bij enkelvoudige etherische oliën is dat anders; doordat ze meestal meerdere gezondheidsbevorderde eigenschappen hebben, zijn ze meestal ook breed inzetbaar.
Kunnen etherische oliën ook bijwerkingen hebben?
Veel reguliere geneesmiddelen zijn gebaseerd op een enkel chemisch bestanddeel dat verhoudingsgewijs veel in een bepaalde etherische olie voorkomt, waarvan bekend is dat deze een geneeskrachtige werking heeft. In tegenstelling tot een pure etherische olie, die uit een complex aan aromatische verbindingen bestaat, kan zo’n individueel bestanddeel synthetisch nagemaakt worden. Zo’n geïsoleerd bestanddeel mist echter de checks & balances van de andere aromatische verbindingen die in een pure etherische olie aanwezig zijn. Pure etherische oliën hebben daardoor over het algemeen niet de ongewenste bijwerkingen die veel gangbare medicijnen wel hebben.
Dit betekent echter niet dat etherische oliën geen werkingen kunnen hebben die onbedoeld of ongewenst zijn!
Van sommige etherische oliën, zoals bijvoorbeeld oregano-olie dat veel carvacol bevat, is bekend dat ze een sterke allergische reactie kunnen veroorzaken wanneer je ze onverdund op de huid smeert. Voordat je een etherische olie op je huid smeert, moet je dus wel weten of je deze onverdund, verdund of helemaal niet op deze manier kunt gebruiken.
En wintergroen- en berk-olie zijn bijvoorbeeld niet geschikt voor inwendig gebruik, omdat het hoofdbestandddeel methyl salicylate bij een te hoge dosering dodelijk kan zijn. Voordat je een etherische olie inneemt, moet je dus wel zeker weten of deze wel of niet geschikt is voor inwendig gebruik. Om te voorkomen dat (jonge) kinderen dit soort etherische olie per ongeluk innemen, bevatten flesjes met deze olie overigens altijd een speciale kindersluiting. Zo ook de flesjes met dōTERRA Deep Blue® waarin tot voor kort wintergroen-olie zat.